MAĞAZA GÜVENLİK SİSTEMLERİ
Mağazalarda ürün kaybının önlenmesi amacıyla kullanılan
sistemlerdir.
Ürün Kontrol Sisteminin Temel Parçaları;
1)
Kontrol Ünitesi,
2)
Algılama Üniteleri,
3)
Elektronik Etiketler ve yan ürünleridir.
Sistemde algılama üniteleri belirli bir bölgede radyo
dalgaları oluştururlar. Bu sinyalin gücü ve frekansı kullanılan
sistemin özelliğine göre farklılıklar içerir. Elektronik etiket,
algılama alanındaki sinyali algılayacak ve bu sinyal üzerinde değişiklik
yapılabilecek şekilde tasarlanmıştır. Etiket tarafından farklılaştırılan
bu sinyal, algılayıcılar vasıtasıyla alınır, gerekli hata
kontrolleri yapılarak alarmın oluşması sağlanır.
5.1. Ürün Koruma
Sistemlerinde Kullanılan Teknolojiler
Tüm ürün koruma sistemleri radyo yayını temeline dayalı
olarak çalışırlar. Bu konuda genel olarak 4 farklı teknoloji
kullanılmaktadır.
1)
Radyo Frekans ( Radio Frequency )
2)
Elektromanyetik ( Electromagnetic )
3)
Mikrodalga ( Microwave or Ultra High Frequency )
4) Mikromanyetik
( Acoustic magnetic )
Her
elektronik etiket yukarıdaki sistemlerden biri için özel olarak üretilir
ve bir diğer sistemde kullanılamaz.
5.2.
Sistemin İşleyişi Ve Uygulamalar
Mağazacılık sektörü için geliştirilen ve göründüğü
gibi oldukça karmaşık gibi gözüken ürün koruma sisteminin işleyişi
ve uygulamaları 3 temel yapıda incelenebilir: konfeksiyon, gıda ve
kütüphane sistemleri.
5.2.1. Kütüphane Uygulaması:
Bu uygulamada esas, satılan ( ödünç verilen) ürünün tekrar
kütüphaneye gelmesi ve kullanıma geri sunulmasıdır. Bu nedenle
sistemde kullanılacak alarm etiketleri ürün dışarı çıkarken
deaktif edilmeli, tekrar geri döndüğünde ise reaktif edilebilmelidir.
Böylelikle elektronik etiketin her ürün satışında sökülmesi, ürün
geri geldiğinde de tekrar ürüne takılması gibi bir uygulama
ortadan kaldırılmış olacaktır.
Bu uygulama teknolojik olarak sadece manyetik sistemlerde mümkündür.
Bu nedenle bir çok dezavantajı ile birlikte bu özelliği nedeniyle özellikle
video kaset kiralamada ve kütüphanelerde manyetik sistem tercih
edilmektedir.
5.2.2. Konfeksiyon Mağazaları:
Genellikle az sayıda kasa ve paket olan giyim ağırlıklı ürünler
satan mağazalardır. Bir veya iki çıkış kapıları vardır. Bu tür
mağazalarda kasa-paket bolümü müşteri yoğunluğu çok fazla değildir.
Bu gözönüne alınarak kullanılacak elektronik etiketlerin her
satıştan sonra tekrar kullanıma geri dönmesi sağlanmıştır.
Bu amaçla genellikle sert etiketler ürünlere özel çiviler
( pin ) aracılığı ile tutturulur. Satın alınan ürün kasa-paket
reyonuna geldiğinde özel açıcılar ( detacher ) aracılığı ile
etiket üründen ayrılarak yeniden kullanıma hazır hale getirilir.
Etiketten ayrılmış ürün ise çıkışta alarma sebebiyet vermeden
mağazayı terk edebilir hale getirilmiştir.
Kasa-paket bölümünde bulunan kişilerden
kaynaklanabilecek olası bir hatayı engellemek amacı ile son
kontrolde ürünün etiketten ayrılıp
ayrılmadığının kontrolü sağlanabilmelidir. Bu amaçla masa
üstü veya el tipi etiket kontrol cihazları ( hand held or desktop
tag verifier ) kullanılır. Böylelikle ürün müşteriye verilmeden
önce son kontrol sağlanarak ürünün etiketsiz olarak teslim edilmesi
garantilenmiş olur.
Çıkışta kullanılacak ve algılamayı sağlayan güvenlik
antenleri ise mağazanın fiziki yapısına ve isteğe göre çeşitli
şekil, renk ve boyutta olabilmelidir.
5.2.3. Gıda Mağazaları
(Marketler)
Oldukça geniş bir alana yayılmış ve self servis mağazacılık
anlayışının tüm özelliklerini görebileceğimiz marketler diğer
mağazalara oranla çok daha fazla kayba uğramaktadırlar. Marketlerde
uygulanan ürün koruma sistemini iki temel başlıkta
inceleyebiliriz.
1- Kasa arası kontrol ( checkout )
2-
Çıkış kapısı kontrol ( exit )
5.2.3.1. Checkout (Kasa Arası
Kontrol) Sistemi
Bu sistemde koruma kasa aralarına yerleştirilen antenler aracılığı
ile sağlanmaktadır. Her kasa arasında bulunan geçiş koridoru, bir
çift güvenlik anteni ile koruma altına alınmıştır. Kasa önüne
gelen müşteri satın aldığı ürünleri kasaya bırakır, bedelini
öder, antenlerin arasından geçerek mağazayı terk eder. Bu prosedür
süresince antenlerin arasından geçerken müşterinin üzerinde etiket
veya etiketlenmiş urun bulunuyorsa sistem alarm verecektir.
Checkout sisteminde etiketlenmiş ürünlerin dışarı çıkısı iki
ayrı metotla gerçekleştirilir.
İlk yöntem by-pass sistemi adı verilen ve yukarıdaki örnekte
olduğu gibi ürünlerin kasadan alarm etiketleri ile birlikte geçmesidir.
Böylece sistemde ürünlerin üzerinde bulunan alarm etiketleri
herhangi bir işleme tabi tutulmadan dışarı çıkarılabilmektedir.
Bu nedenle satılan malın herhangi bir şekilde mağazaya girişinde
algılanması gerekmektedir. Bu nedenle giriş kapısı da bir
sistemle kontrol edilmelidir.
Diğer bir yöntem ise kasaya gelen elektronik etiketlerin sökülmesi
veya deaktif hale getirilmesidir.
5.2.3.2. Exit ( Çıkış Kapısı Kontrol ) Sistemi
Check-out sisteminde kasaların arasına yerleştirilmiş olan güvenlik
antenleri bu sistemde kapıya taşınmıştır.
Çıkış kapısının genişliğine ve sayısına uygun olarak
yerleştirilen antenler ile kontrol çıkışta sağlanmaktadır. Bu
uygulamada ürünlere yerleştirilen etiketler kasada bedelleri ödendiği
anda iptal edilmelidir Bu amaçla kasalarda deaktivatörler kullanılır.
Radyo frekans sistemlerinde bu deaktif etme işlemi diğer sistemlere
oranla çok daha basit olarak gerçekleştirilebilmektedir. Kasa
personelinin ayni anda hem fiyat bilgisini okutması hem de güvenlik
etiketini bularak deaktif hale getirebilmesi ister istemez zaman alacaktır.
Bu nedenle gelişen teknoloji ile birlikte bu iki işin aynı anda gerçekleştirilmesi
sağlanmıştır. Böylece barkod etiketleri scanner aracılığı ile
okutulurken ürün üzerinde bulunan elektronik etiketi de deaktif
hale getirebilmektedir. Bu amaçla deactivatörler, kullanılan barkod
okuyucunun özelliğine göre ( el tipi veya masa üstü ) bu okuyucunun
içerisine yerleştirilirler. Elektronik etiketler termal özellikte seçilerek
üzerlerine barkod bilgileri de basılabilir. Böylelikle kasiyer barkod
etiketi ile
elektronik alarm etiketini tek bir işlemle okutmuş ve deaktif
hale getirmiş olacaktır. Bu uygulama ile marketler için çok önemli
olan kasa önünde müşteri birikimi de engellenmiştir. Exit
sisteminde etiketler deaktif edilerek mağaza dışına çıktığı için
check-out sisteminde olduğu gibi giriş kapısının kontrol edilmesi
gerekli değildir.
Gerek check-out sistemi, gerekse exit door uygulaması kullanımda
birbirlerinden çok farklı olmakla beraber avantaj ve dezavantajları
karşılaştırıldığında ortaya çok büyük farklılıklar çıkmamaktadır.